چرا سوریه برای ایران مهم است؟

با آغاز بهار عربی منطقه خاور میانه آبستن حوادث و دگرگونی های زیادی شد. این بحران که از تونس آغاز شد، مصر ولیبی را درنوردید و در منطقه نفوذ ایران متمرکز شد. سوریه و عراق به عنوان دو کشور متحد ایران در منطقه خاورمیانه دچار بحران داخلی شده و مورد هجوم گروه های افراط گرا مانند داعش و جبهه النصره قرار گرفتند.. در این میان سیاست خرد و کلان جمهوری اسلامی ایران در راستای حمایت از دولت های قانونی این دو کشور و مبارزه با تروریسم قرار گرفت. در حالیکه پس از سقوط موصل وضعیت عراق رو به وخامت گرائید، با تلاش نیروهای عراقی از سقوط این کشور ممانعت به عمل آمد. اما وضعیت سوریه به گونه ای نگران کننده تر از عراق است.
سیاست حمایتگرانه ایران از سوریه معلول علل مختلفی است که می توان آنها را در دو طیف مورد بررسی قرار داد. یک دسته متغیرهای تعیین کننده سیاست ایران نسبت به سوریه در محیط داخلی ایران است و دسته دیگر متغیرهای مربوط به نظام بین الملل. در سطح داخلی با در نظر گرفتن ویژگی جامعه ایرانی به عنوان یک جامعه مذهبی با اکثریت تشیع، نقش مذهب در جهت شکل گیری افکار عمومی ایرانیان به سوی حمایت از نظام سوریه قرار گرفته است و این امر موجب تسهیل کنش دولتمردان ایرانی در حمایت از نظام سوریه شده است. با در نظر گرفتن وجود اماکن مقدس شیعیان در سوریه و عراق اهمیت افکار عمومی ایران در راستای جهت دادن به سیاست این کشور برای دفاع از اماکن مقدسه اهمیت زیادی یافته است. ساختارهای حکومتی جمهوری اسلامی ایران نیز که مولود انقلاب اسلامی ایران هستند با ویژگی های شاخص انقلابی گری در حمایت از سوریه نقش زیادی دارند. حضور شاخه برون مرزی سپاه پاسدارن انقلاب اسلامی به نام سپاه قدس در سوریه نشان از حمایت ساختارهای رسمی حکومتی ایران از سوریه دارند. علاوه بر این عوامل می توان از قرابت مذهبی دولتمردان سوری به ویژه خاندان اسد که از علویان سوری هستند با مذهب رسمی جمهوری اسلامی ایران نیز نام برد.
اما در بعد نظام بین الملل سه عامل موجب حمایت جمهوری اسلامی ایران از سوریه شده است. عامل نخست وجود دشمن مشترک است. جمهوری اسلامی ایران و سوریه هر دو به موازات هم در جبهه مقاومت و در برابر رژیم صهیونیستی قرار دارند. این دو کشور علاوه بر اینکه این رژیم را به رسمیت نمی شناسند، از برقراری روابط دیپلماتیک با این رژیم نیز خودداری نموده و عملا در راستای مبارزه با این رژیم گام بر می دارند. حتی پس از جنگ شش روزه که منجر به پیمان کمپ دیوید و صلح میان مصر و اسرائیل گردید، سوریه از عادی سازی روابط با این رژیم خودداری نمود. وجود اسرائیل در منطقه موجب همگرایی سیاست های ایران و سوریه شده است.
عامل دیگری که در سطح نظام بین الملل موجب حمایت ایران از سوریه شده است، رقابت منطقه ای این کشور با عربستان سعودی است. در حالیکه عربستان سعودی به عنوان خاستگاه افراطی گری و خشونت مذهبی در منطقه به شمار می آید، این کشور در سوریه دست به تجهیز معارضین سوری زده است. جمهوری اسلامی ایران به خوبی می داند در صورت سقوط سوریه یک متحد استراتژیک و قابل اعتماد از دست خواهد رفت. سوریه در دوران جنگ هشت ساله ایران و عراق نیز به همراه لیبی از معدود کشورهایی بودند که از ایران حمایت به عمل آورند. بنابراین، سوریه متحدی وفادار و قابل اطمینان برای ایران است. از دست رفتن این متحد منجر به تغییر موازنه قوا به نفع عربستان سعودی خواهد شد که در حالت تنش آمیز با ایران قرار گرفته است.
آموزه های ضد شیعی شدیدی که در عراق و سوریه توسط گروه های افراط گرا تبلیغ و اعمال می شود نیز از دیگر عوامل حمایت ایران از سوریه است. ریشه این گرایش های ضد شیعی را می توان تا مدارس مذهبی عربستان سعودی دنبال کرد.

اندیشکده روابط بین الملل

اخبار روز ، پامچال نیوز


پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
دیدگاه ها